CICEKDAĵI ILCESININ TARIHI GELISIMI

A-OSMANLI DONEMI

1845-1923 yılları arasındaki dönemdir.Ciçekdagı'nın kurulus yılının 1845 olarak
tespit edilmesinin nedeni ismine yazılı belgelerde bu tarihden itibaren sonra
rastlanılmaktadır.Ciçekdagı'nın daha önceki dönemlerde varlıgını ispatlayacak
yazılı yada yazısız bir belgenin olmaması kurulusunun 1845 oldugunu
göstermektedir.

Ciçekdagı kurulus yıllarında Boyalık köyu adıyla anılıyordu.Boyalık köyu ilk
zamanlar Yozgat'ın Kızılcakaya ve sonraları Sungurlu'nun Salmanlı nahiyelerine
baglanmıstır.Ismine Boyalık denmesinin nedeni ise halkının kök boyaları uretmesi
ve bunlarla halı iplikleri boyamasındandır.Ciçekdagı'nın aynı adla anılan
mahallesinde camiinin kenarına kurulmustur.Cunku bugun sehrin çekirdegini
olusturan caminin yanında bulunan su kaynagının kurulusundan beri aktıgı
bilinmektedir.Bir yerlesmenin kurulus yerini belirleyen en önemli faktörlerini
basında su olduguna göre sehir ilk kurulus yerini suya göre belirlemistir. Sözu
edilen su kaynagı ise 1936 yılında çesme haline getirilmis ve Boyalık çesmesi
olarak tarihteki yerini almıstır.Kurulusundan on yıl sonra1855 'te zamanın
padisahının ismiyle nahiye olmustur.Mecidiye 1861 yılında ise kaza haline
getirilmistir.1900' lu yılların baslangıcında Mecidiye bin kisidir.Nufus cami
etrafında toplanmıs,150-200 hanesi bulunan kuçuk bir kasaba olmustur.Sehirde
kuçuk bir çarsı ,Belediye binası ve bir tanede subyan mektebi bulunuyordu. 1910
yılında ilçe merkezi ilçeye baglı Kırdök köyune alınmıs 1912 yılına kadar 1,5
yıl bu köyde kalmıstır.O tarihte Mecidiye tekrar kaza merkezi olmussa da ilçeye
ugrayan Enver Pasanın kaza merkezini begenmemesinden dolayı onun emri ile
birinci dunya savasının birinci yılı içinde merkez Mucur'a kaldırılmıstır.Daha
sonraları Mecidiyelerin devamlı basvurusu sonucu tekrar aynı isimle kaza haline
getirilmistir.Osmanlı Zamanında Mecidiye kurulus yerinde dısarıya tasınmıs ve az
gelismis bir kaza durumundaydı.

B-CUMHURIYET SONRASI DONEM

1924 yılında Mecidiye Yozgat' tan alınıp Kirsehir'e
baglanmıstır. 1930 yılında ise ismi çevresindeki dagın ismi verilerek CICEKDAĵI
olarak degistirilmistir.

1954 yılında Kirsehir'in ilçe olması sonucu bir ara Yozgat iline tekrar baglanan
Ciçekdagı, 1957 yılında Kirsehir'in tekrar il olmasıyla, bu ile baglanmıstır.


1920 yılında Yozgat ve dolaylarında çıkan ayaklanmaların bastırılmasında
Ciçekdagı(Mecidiye) ilçesinin ileri gelenleri ve halkının çabaları kayda deger
olaylardır.Mustafa Kemal'in Belediye Reisi Necip ve Muftu Hayrullah Efendiye
göndermis oldugu telgraf bunun en açık delilidir.

C-1960 ILE GUNUMUZ ARASINDAKI DONEM

Ciçekdagı'nın asıl gelismesinin sagladıgı dönemdir.1960 da ilçe
merkezi Kirsehir -Yozgat karayolunun kenarına tasınmıstır ve bu tarihden
itibaren gelismeye baslamıstır. Bu dönemde sehrin gelismesini saglayan iki
önemli sebep vardır. Birincisi komsusu Yerköy'den gelen insanların Ciçekdagı'nın
dogusundaki Yerköy'e yakın kesimlerdeki elverisli alanlara yerlesmesdir.Digeri
sehirde kurulan egitim, saglık, idari ve tesislerin köylerle iliskisinin
artırması ile bir miktar nufus çekmesidir.Bu hususta 1964' te kurulan yatılı
lisenin önemli bir etkisi olmustur.Ciçekdagı'nın bu dönemdeki gelismesi ekonomik
faaliyetlere degil de nufus artısına baglı olarak gerçeklesmistir. Nufusun
artmasıyla birlikte ilçede bir çok okul açılmıstır.(Endustri Meslek Lisesi
1974,Kız Meslek Lisesi 1996 de Osman Sevki ilkögretim okulu 1987,Turgut Yılmaz
ilkögretim okulu 1977,F.Cakmak ilkögretim okulu 1976)

KURTULUS SAVASI
YILLARINDA CICEKDAĵI ILCESINDEKI MILLI FAALIYETLER

Ciçekdagı ilçesinde de bir milli örgutlenmenin oldugu ve
Ciçekdagı halkının "Vatanımızda bir fert kalıncıya kadar ve memleket harabe zar
halini alıncaya kadar devamla ve saadet-i millimiz ugruna çalısmaya azmettik"
seklinde bir ifadenin, irade-i Milliye gazetesinde yer almıs olmasından
anlasılmaktadır. Ciçekdagı Muftusu Hayrullah Alp Efendi de milli mucadele
yanlısı oldugundan Yozgat ve dolaylarından baslayarak, Mecidiye (Ciçekdagı)
sınırına kadar yayılan Capanoglu isyanına karsı yörenin huzur ve guvenligini
saglama yolunda gösterdigi ustun gayret nedeniyle, Mustafa Kemal Pasa tarafından
gönderilen bir telgrafla tebrik edilmek suretiyle onurlandırılmıstır. Bu arada
TBMM Hayrullah Bey'den, asker toplayarak beldenin guvenligini de saglamasını
istemis ve Mecidiye'yi kendisine emanet etmistir. Ayaklanma bölgesi Yozgat'a
sınır olan Mecidiye ilçesinin Belediye Baskanı Necip Bey, 14 Haziran 1920'de
isyancıların Ciçekdagı'na yurumeleri uzerine, ilçede bulunan otuz uç jandarma
ile asileri durdurmanın mumkun olmadıgını, bir subay ve bir erin dısındaki
jandarmaların kaçtıgını, bölgeye Nevsehir jandarmasının yardıma gelmesini veya
halktan milli kuvvetler kurulmasının gerektigini belirten bir telgrafı Genel
Kurmay Baskanlıgı'na çekmistir.

Ciçekdagı Belediye Baskanı Necip Bey'in bu telgrafına karsı, TBMM Reisi Mustafa
Kemal Pasa, Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Reisi ismet Pasa imzası ile gönderilen
16/17.06.1336 (1920) tarihli telgrafta: "Mecidiye Belediye Reisi Necip ve Muftu
Hayrullah Efendilere:

"SalÃ?¢ bet ve metanetinize ve memleketi muhafazada gösterdiginiz sebat ve gayrete
tesekkur ederiz. Araca sayan-ı itimat kimselerden miktar-ı kafi jandarma kayd
ediniz ve mesarifini mal sandıgından veya bir mahalden istikraz ederek tesviye
ediniz. Devletin borcudur. Hemen tesviye olunacaktır.

Kaymakamlıgı vekaleten biriniz deruhte eyleyiniz. Yıldıgınız ustanın ne kadar
kat' i bir surette te'dib olundugunu bir iki gunde görulecek ve zÃ?¢t-i Ã?¢lileri
Mecidiye buyukleri gibi kemal-ı metanet ile hareket edenlerin kadr ve serefi
anlasılacaktır. Telgraf teli ile irtibatı muhafaza ederek her altı saatte bir
vilayete ahvalden ma'lumat veriniz" emri verilmistir.

Telgraf metninden anlasılacagı uzere, Ciçekdagı Muftusu Hayrullah Bey'den
kaymakam vekilligi görevini de yapması istenmekle, Milli Mucadele'ye Ciçekdagı
beldesi adına yetkili olarak destek olması saglanmıs oluyordu.

Yozgat ve yöresinde baslayan Capanoglu isyanının buyuklugu ve gerekli önlem
alınmadıgı takdirde Cankırı ve Corum'a kadar da yayılabilecegi hususunda 16
Haziran 1920'de Genel Kurmay Baskanı Albay Ismet (Inönu) bu ayaklanmaları
bastırmak için o sırada Cerkes'te bulunan Albay Refet (Bele) Bey'e yazdıgı
telgrafta: "Yozgat dustukten sonra Corum ve Cankırı'nın da tehlikeye dusmesi
muhtemeldir. Bunlar da duserse kargasalık çok genislemis olur. Cerkes'te
toplanan kuvvetle Cankırı'ya hareket gereklidir. Ne vakit hareket edeceginizi
bildiriniz. Ethem kuvvetleri 18 Haziran aksamı Ankara'da toplanabileceklerdir"
diyerek isyanın boyutları hakkında aydınlatıcı bilgiler vermektedir.

Yozgat'taki isyan konusunda ise Kirsehir Milletvekili Rıza Bey ve Trabzon
Milletvekili Husrev (Gerede) Bey 17 Haziran 1920 tarihinde TB.M.M.'ne
gönderdikleri ortak telgrafta: "Yozgat ayaklanması Ankara Valisi Yahya Galip
Bey'in idaresizligi, belki de duzenledigi fesat yuzunden çıkmıstır" diyerek, bu
konudaki görus ve dusuncelerini dile getirmislerdir.

Yozgat'taki Capanoglu isyanının bastırılması hakkında Genel Kurmay Baskanı Ismet
(Inönu) Bey'in Cerkez Ethem Bey'e yazmıs oldugu telgrafta: "Akdag Madeni,
Yozgat, Alaca isyancıların; Yenihan, Tokat, Mecitözu, Corum, Sungurlu, Keskin ve
Mecidiye bizim elimizdedir" demektedir. Böylece Capanoglu Celal Bey'in basında
bulundugu isyancıların, Kirsehir'de taraftar bulamadıgı ve Ciçekdagı
sınırlarında durdurulmus oldugu anlasılmaktadır. Bu sırada isyan i bastırmak
için bölgeye gelen Kılıç Ali Bey'e, Capanoglu Celal Bey tarafından gönderilen
mektupta; "Halife ordusunun maksadı Mustafa Kemal ile yedi arkadasını
yakalamaktır. Kirsehir Mebusu M. Rıza Bey ile temas ve muhabere halindeyiz.
Kirsehir uzerinden Ankara'ya yuruyecegiz" seklinde bir ifade kullanmıssa da, bu
ifadenin dogruluk derecesi suphelidir. Cunku, Kirsehir Mebusu Rıza Bey, TBMM
tarafından Trabzon Milletvekili Husrev (Gerede) Bey ile birlikte, bu isyanın
genel durumu hakkında tespitlerde bulunmak uzere bölgeye gönderildigi gibi, TBMM
Baskanlıgı'na çekmis oldukları telgrafta, isyanın buyumesinin sorumlusu olarak
Ankara Valisi Yahya Galip Bey'i göstermislerdir.

Göruldugu gibi Ciçekdagı halkı ,muftusu (kaymakam vekili) ve belediye baskanı
ile isyana, isyancılara karsı koymus, TBMM'nin yanında yer almıs ve Kirsehir
uzerinden Ankara'ya yurumek isteyen Capanoglu'nun planlarını bozarak basarısız
kılmıstır, böylece milli mucadelenin kazanılmasında önemli bir rol oynamıstır.

Copyright © KIRSEHiR.gen.tr Tüm hakları saklıdır.

Yayınlanma:: 2007-03-22 (813 Okuma)